Οι τουρκικές αεροπορικές παρανομίες -παραβάσεις και παραβιάσεις-, έχουν κι αυτές τη ρίζα τους σε εκείνες τις μαύρες μέρες της Κύπρου. Την ημέρα της εισβολής, την 20η Ιουλίου του 1974, ξεκίνησαν οι μαζικές είσοδοι των τουρκικών μαχητικών.
Τα προηγούμενα χρόνια, υπήρχαν μόνο μεμονωμένα περιστατικά, στα οποία οι Τούρκοι αεροπόροι, μόλις αντιλαμβανόταν την παρουσία της ελληνικής αναχαίτισης, αποχωρούσαν άμεσα. Η κυπριακή εισβολή έκανε την τουρκική αεροπορία να κλιμακώσει τις ενέργειές της, επιδιώκοντας μέχρι και την κατάρριψη ελληνικού μαχητικού, με σαφή σκοπό να αποκόψει την Πολεμική Αεροπορία, απο την συμμετοχή της στις επιχειρήσεις στην Κύπρο.
Το ενδεχόμενο μιας αεροπορικής προσβολής του τουρκικού προγεφυρώματος, ήταν η κύρια ανησυχία των τούρκων επιτελών, όπως συμπεραίνεται από συγγράμματα των επικεφαλής των τουρκικών αποβατικών δυνάμεων του πρώτου κύματος, όπως του Μπεντρεντίν Ντεμιρέλ, διοικητή της 39ης Μεραρχίας. Συνεπώς, ήθελαν να στείλουν το μήνυμα του «δεύτερου μετώπου» στο Αιγαίο, κάτι που, ενδεχομένως, θα συγκρατούσε τις ελληνικές δυνάμεις μακριά από την Κύπρο. Λογάριασαν όμως χωρίς τον ξενοδόχο. Και ξενοδόχος του ελληνικού εναέριου χώρου είναι ένας: οι Έλληνες αεροπόροι.
Αντιγράφουμε από το Enkrypto:
«Στις 22 Ιουλίου 1974, η αεροπορική δραστηριότητα πάνω από το Αιγαίο ήταν εξαιρετικά αυξημένη, καθώς η τουρκική εισβολή στην Κύπρο συνεχιζόταν και η τουρκική αεροπορία προέβαινε σε μαζικές παραβιάσεις του F.I.R. Αθηνών. Στα ελληνικά αεροδρόμια, οι χειριστές βρίσκονταν μέσα στα κόκπιτ των αεροσκαφών, σε ετοιμότητες των δύο ή πέντε λεπτών. Μεταξύ αυτών, ο υποσμηναγός Ι. Δινόπουλος και ο ανθυποσμηναγός Θ. Σκαμπαρδώνης, χειριστές της 337 ΜΑΗ (Μοίρας Αναχαίτισης Ημέρας) που έδρευε τότε στην 111 ΠΜ της Ν. Αγχιάλου.
Γύρω στις 13.30 οι δύο χειριστές έλαβαν διαταγή απογείωσης. Λόγω βλάβης στον ασύρματό του, ο Δινόπουλος διέταξε τον Σκαμπαρδώνη να ηγηθεί του σχηματισμού ως Νο 1, όπως και έγινε. Ο Σκαμπαρδώνης ακολουθώντας τις οδηγίες του σταθμού ραντάρ του Πηλίου («Joker») κατευθύνθηκε προς το Β. Αιγαίο, ενώ ο Δινόπουλος τον ακολουθούσε καλύπτοντάς τον από ψηλότερα. Μετά από μερικές αλλαγές ύψους και κατεύθυνσης (ενδεχομένως λόγω της πολλαπλότητας των ιχνών εκείνη την ημέρα), ο Σκαμπαρδώνης διατάχθηκε να κατευθυνθεί προς την περιοχή μεταξύ Αγ. Ευστρατίου και Λήμνου, σε ύψος 20.000 πόδια.
Ενώ βρισκόταν ακόμα σε άνοδο στα 18.000 πόδια, ειδοποιήθηκε από το Joker ότι τα εχθρικά ίχνη πλησίαζαν και σχεδόν αμέσως είδε δύο τουρκικά F-102 σε κλειστό σχηματισμό στα αριστερά του, σε απόσταση όχι μεγαλύτερη από 200 μέτρα. Αμέσως έστριψε σκληρά αριστερά προκειμένου να βρεθεί πίσω τους, ενώ και τα τουρκικά αεροσκάφη έκαναν το ίδιο, προσπαθώντας να βρεθούν στην «ώρα 6» του ελληνικού F-5.
Με πλήρη στοιχεία στον κινητήρα και μέγιστο ρυθμό στροφής, ο Σκαμπαρδώνης προσπάθησε να διατηρήσει οπτική επαφή με τα τουρκικά αεροσκάφη. Στρέφοντας συνεχώς, έχανε ύψος ώσπου βρέθηκε κάτω από τα 10.000 πόδια. Ενώ προσπαθούσε να ανακτήσει οπτική επαφή με τα τουρκικά αεροσκάφη, είδε ξαφνικά μια τεράστια στήλη νερού στη θάλασσα. Συνειδητοποιώντας τι είχε συμβεί, αναζήτησε τον Δινόπουλο, χωρίς να μπορέσει να τον εντοπίσει. Στη συνέχεια διατάχθηκε από το Joker να επιστρέψει στη Ν. Αγχίαλο. Λίγο μετά την προσγείωσή του, είδε το αεροσκάφος του Δινόπουλου να περνάει πάνω από το διάδρομο και παρατήρησε ότι έλειπαν και οι δύο Sidewinder από τα ακροπτερύγιά του…
Ο Δινόπουλος είχε παρακολουθήσει την αρχική φάση της εμπλοκής απαρατήρητος καθώς, όντας ψηλότερα, δεν είχε γίνει αντιληπτός από τους δυο τούρκους πιλότους. Είδε τη θυρίδα οπλισμού του επικεφαλής F-102 να ανοίγει και έναν πύραυλο AIM-4 Phalcon να εκτοξεύεται κατά του Σκαμπαρδώνη, αστοχώντας. Ο Δινόπουλος πλησίασε, βρέθηκε πίσω από τα τουρκικά αεροσκάφη και εκτόξευσε άμεσα τον έναν από τους δύο ΑΙΜ-9 Sidewinder που έφερε το αεροσκάφος του. Όμως ο πρώτος πύραυλος αστόχησε, καθώς η κεφαλή του δεν είχε προθερμανθεί αρκετά. Ο Δινόπουλος χωρίς δισταγμό εκτόξευσε τον δεύτερο πύραυλο, που πέτυχε το τουρκικό F-102 και το έστειλε να συντριβεί φλεγόμενο στη θάλασσα. Ο δεύτερος Τούρκος χειριστής έχασε τον προσανατολισμό του και, χρησιμοποιώντας αλόγιστα τη μετάκαυση του κινητήρα του, βρέθηκε “bingo fuel” και επιχείρησε αναγκαστική προσγείωση σε δρόμο στα μικρασιατικά παράλια. Το αεροσκάφος καταστράφηκε και ο ίδιος μεταφέρθηκε βαριά τραυματισμένος στο νοσοκομείο, όπου πέθανε από τα τραύματά του.
Ο Ι. Δινόπουλος αποστρατεύθηκε από την Πολεμική Αεροπορία με το βαθμό του σμηνάρχου, ενώ ο Θ. Σκαμπαρδώνης με τον βαθμό του ταξιάρχου. Αρκετά χρόνια μετά την αερομαχία, όταν υπηρετούσε στο “Air-South Command» του ΝΑΤΟ στη Νάπολη, ένας Τούρκος αξιωματικός της αεροπορίας που συζητούσε μαζί του, ισχυρίστηκε ότι δύο τουρκικά F-102 είχαν καταρρίψει δύο ελληνικά F-5. Όταν ο Σκαμπαρδώνης τον ρώτησε «μοιάζω με φάντασμα;», ο Τούρκος έχασε το χρώμα του…»
Το κείμενο βασίζεται στη συνέντευξη του ταξιάρχου ε.α. Θωμά Σκαμπαρδώνη στον Δημήτρη Στεργίου που δημοσιεύθηκε στο τεύχος 29 του περιοδικού Cockpit, και στο σχετικό άρθρο του Σάββα Δ. Βλάσση στο τεύχος 65 του περιοδικού Πολεμος & Ιστορία. Περισσότερες λεπτομέρειες μπορούν οι αναγνώστες να αναζητήσουν εκεί. Επειδή οι εξ Ανατολών γείτονες αρέσκονται στη διαστροφή των γεγονότων για λόγους προπαγάνδας, το πλήρες κείμενο της συνέντευξης του ταξιάρχου Σκαμπαρδώνη στον Δ. Στεργίου δημοσιεύθηκε μεταφρασμένο στα αγγλικά στον ιστότοπο acig.org και αναδημοσιεύτηκε στο «Εν Κρυπτώ«.
Μπορεί το 1982 οι Αργεντινοί να μην πέτυχαν τον απώτερο στόχο τους, δηλαδή την κατάληψη και την κατοχή των Νησιών Φώκλαντ, ωστόσο δύναται κάποιος να ισχυριστεί ότι κέρδισαν τις εντυπώσεις. Στον Πόλεμο των Φώκλαντ χαραγμένη θα μείνει στο μυαλό αρκετών η εικόνα των πληγμάτων που υπέστησαν τα βρετανικά σκάφη επιφανείας από βλήματα αέρος-επιφανείας τύπου AM-39 Block.2 Exocet, καθώς και από βόμβες ελεύθερης πτώσεως. Πιθανόν να είναι και η μοναδική εικόνα που συγκράτησε ο μέσος παρατηρητής εκείνου του πολέμου, μιας και το πλήγμα που μπορεί να υποστεί ένα σκάφος επιφανείας από έναν αντιπλοϊκό πύραυλο είναι αναμφισβήτητα θεαματικό!
Σήμερα δε, οι εντυπώσεις, ως τμήμα των PsyOps (Psychological Operations : Ψυχολογικές Επιχειρήσεις) και λαμβάνοντας υπόψη και τη δύναμη των Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης (ΜΜΕ), αποκτούν ίσως μεγαλύτερη σπουδαιότητα ακόμα και από την καθεαυτή έκβαση των επιχειρήσεων. Άλλο παράδειγμα αποτελεί το πλήγμα που υπέστη, στον Πόλεμο του Λιβάνου (2006), η ισραηλινή κορβέτα INS «Hanit». Το συμβάν δεν επηρέασε τον πόλεμο άμεσα, ωστόσο είχε βαρύ αντίκτυπο στις ισραηλινές Ένοπλες Δυνάμεις, καθώς μακροπρόθεσμα επηρέασε τις εσωτερικές εξελίξεις στο ισραηλινό Πολεμικό Ναυτικό και βραχυπρόθεσμα το πλήγμα έδωσε «πόντους» στη Χαμάς.
Τα δύο παραπάνω περιστατικά φανερώνουν με τον καλύτερο τρόπο τη σημασία που έχει για τη μία πλευρά η καταφορά πλήγματος σε ένα εχθρικό σκάφος επιφανείας. Εξάλλου, τα τελευταία δεν φέρονται σε μεγάλους αριθμούς, με αποτέλεσμα η βύθισή τους να επιδρά στις εξελίξεις καταλυτικά. Οι εναέριες αντιπλοϊκές επιχειρήσεις και κυρίως οι επιθετικές TASMO (Tactical Air Support for Maritime Operations) ή TAΫΝΕ (Τακτική Αεροπορική Υποστήριξη Ναυτικών Επιχειρήσεων) αποτελούν την πιο άμεση λύση για την καταστροφή εχθρικών πλοίων, πολύ απλά, διότι ο ναυτικός Διοικητής αξιοποιεί τα εγγενή χαρακτηριστικά του αεροσκάφους ως πολεμική μηχανή. Την αξία των βλημάτων κατά πλοίων (αέρος-επιφανείας) κατανόησε και η ελληνική στρατιωτική ηγεσία, αμέσως μετά την Κρίση των Ιμίων, τον Ιανουάριο του 1996, με αποτέλεσμα την άμεση προμήθεια των γαλλικών βλημάτων τύπου AM-39 Block.2 Exocet, αναμφισβήτητα μια από τις «στρατηγικές» προσθήκες στο ελληνικό οπλοστάσιο και ένας διαρκείς «πονοκέφαλος» για τους Τούρκους.
ΤΑΫΝΕ
ΤΑΫΝΕ καλούνται εκείνες οι συνδυασμένες αεροναυτικές επιχειρήσεις που επιστρατεύουν μέρος των φίλιων ναυτικών και εναέριων μέσων (τα τελευταία εξορμούν είτε από επίγειες βάσεις είτε από αεροπλανοφόρα) με σκοπό τόσο τη μερική ή ολική εξουδετέρωση εχθρικών σκαφών επιφανείας, όσο και την παροχή υποστηρίξεως στις φίλιες ναυτικές επιχειρήσεις. Συνήθως, τη γενική εποπτεία καθώς και τον έλεγχο και τη διοίκηση των επιχειρήσεων αναλαμβάνει ναυτικός Διοικητής, χωρίς να αποκλείεται και η παρουσία αεροπορικού διοικητή. Τα σκάφη επιφανείας χαρακτηρίζονται από ποικιλία σε ότι αφορά το εκτόπισμά τους, τους αισθητήρες τους, τα οπλικά συστήματά τους, τα μέσα αυτοπροστασίας που διαθέτουν και την ταχύτητά τους.
ΤΟ ΤΟΥΡΚΙΚΟ ΝΑΥΤΙΚΟ ΔΙΑΡΚΩΣ ΕΚΣΥΓΧΡΟΝΙΖΕΙ ΤΟ ΥΛΙΚΟ ΤΟΥ ΩΣΤΕ ΝΑ ΕΙΝΑΙ ΣΕ ΘΕΣΗ ΝΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΖΕΙ ΣΥΝΘΕΤΕΣ ΚΑΙ ΠΟΛΛΑΠΛΕΣ ΤΑΥΤΟΧΡΟΝΕΣ ΑΠΕΙΛΕΣ.
Εξαιτίας αυτής της πολυμορφίας αναλαμβάνουν και συγκεκριμένους ρόλους. Έτσι, τα αποβατικά πλοία ή ένα αεροπλανοφόρο θα επιχειρούν υπό τη συνοδεία φρεγατών ή αντιτορπιλικών με σκοπό τόσο την παροχή περιμετρικής υποστηρίξεως, όσο και την εξασφάλιση ικανοποιητικής ισχύος πυρός. Η παρουσία ισχυρών ναυτικών μονάδων θα διασφαλίσει την κυριαρχία των θαλάσσιων οδών και επομένως την αποτελεσματική ενίσχυση των φίλιων δυνάμεων, στο εκάστοτε Θέατρο Επιχειρήσεων. Τα σύγχρονα σκάφη επιφανείας μπορεί να διαθέτουν μία πληθώρα αμυντικών συστημάτων για την αυτοπροστασία τους, εντούτοις μειονεκτούν-εν συγκρίσει με τις εναέριες απειλές-στην ταχύτητα και στο βαθμό ευελιξίας.
Η αποτελεσματική αναχαίτιση των εχθρικών εναέριων απειλών απαιτεί την ύπαρξη «στρωμάτων» αεράμυνας. Για την πληρέστερη κατανόηση της ναυτικής αεράμυνας, ας υποθέσουμε ότι ο ναυτικός σχηματισμός αποτελεί το κέντρο πολλαπλών ομόκεντρων κύκλων, οι οποίοι χαρακτηρίζουν διαφορετικά «στρώματα» αεράμυνας. Καταρχήν, το πρώτο στάδιο της αναχαίτισης προϋποθέτει την αποκάλυψη της εναέριας απειλής, η οποία θα πρέπει να λάβει χώρα στο Ελάχιστο Όριο Αποκαλύψεως (MLD : Minimum Line of Detection). Αντικειμενικός Σκοπός της ναυτικής αεράμυνας είναι η κατάρριψη των εχθρικών αεροσκαφών, πριν τα τελευταία φτάσουν στην αποκαλούμενη Γραμμή Αφέσεως Όπλων (BFL : Bomb Fall Line), η οποία καθορίζεται από το βεληνεκές των βλημάτων αέρος-επιφανείας.
Επί παραδείγματι, ας θεωρήσουμε ότι ένας ναυτικός σχηματισμός αποτελείται από ένα αεροπλανοφόρο και τέσσερα αντιτορπιλικά σε ρόλο συνοδείας, τα οποία βρίσκονται περιμετρικά του πρώτου. Υποθέτουμε ότι η εχθρική εναέρια απειλή απεκαλύφθη στα 200 ναυτικά μίλια. Η απόσταση αυτή μπορεί να είναι ακόμα μεγαλύτερη, ανάλογα με την ευαισθησία των ηλεκτρονικών συστημάτων υποστήριξης. Το επόμενο στάδιο αποτελεί μέρος της αεράμυνας σε βάθος: το αεροπλανοφόρο είναι σε θέση να παράξει προστασία στο φίλιο στόλο μέσω των αεροσκαφών που διαθέτει. Τα τελευταία θα επιδιώξουν την αναχαίτιση της εχθρικής δύναμης όσο το δυνατόν πιο μακριά από τις φίλιες ναυτικές μονάδες. Όσα εχθρικά αεροσκάφη επιβιώσουν από το πρώτο στάδιο της αναχαίτισης θα αντιμετωπιστούν με παρεμβολές ηλεκτρονικών αντιμέτρων και ηλεκτρονικού πολέμου.
Το επόμενο στάδιο περιλαμβάνει την αναχαίτισή τους με βλήματα επιφανείας-αέρος, μεγάλου βεληνεκούς (SM-2MR). Εάν και σε αυτή την περίπτωση ορισμένα εχθρικά αεροσκάφη «ξεγλιστρήσουν» από τη ναυτική αεράμυνα περιοχής, ο στόλος θα αμυνθεί με βλήματα επιφανείας-αέρος, μικρού βεληνεκούς αεράμυνας σημείου (ESSM). Το έσχατο στάδιο αεράμυνας περιλαμβάνει συστήματα αυτοπροστασίας (Chaffs, Flares), καθώς και συστήματα εγγύς αυτοπροστασίας (CIWS, Phalanx).
Όπως ελέχθη, το προαναφερθέν σενάριο αποτελεί την ιδανική περίπτωση ναυτικής αεράμυνας σε βάθος, έχοντας ως δεδομένο ότι η εχθρική εναέρια απειλή βρίσκεται σε μέσο-μεγάλο ύψος, δίχως να εφαρμόζει EMCON (EMission CONtrol) τακτικές. Σε ρεαλιστικές συνθήκες μάχης, τα εχθρικά αεροσκάφη θα ίπτανται μερικά πόδια πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας, εφαρμόζοντας EMCON τακτικές. Στην περίπτωση αυτή κι λαμβάνοντας υπόψη το ύψος του ιστού της κεραίας των ναυτικών δυνάμεων (π.χ. ύψος οκτώ μέτρων), τα αεροσκάφη θα αποκαλυφθούν περί τα 30 ναυτικά μίλια από το φίλιο σκάφος επιφάνειας, απόσταση η οποία δεν δίνει αρκετά περιθώρια αντίδρασης.
Στις αντιπλοϊκές επιχειρήσεις τη λέξη-κλειδί για την επιτυχή έκβαση αυτών αποτελούν οι πληροφορίες. Το αποτέλεσμα των εχθροπραξιών θα κριθεί από την ποιότητα και την ποσότητα των πληροφοριών που θα διαθέτουν οι εμπλεκόμενες δυνάμεις. Αυτές, μπορεί να είναι είτε οπτικού είτε ηλεκτρομαγνητικού χαρακτήρα. Χρήση του ηλεκτρομαγνητικού φάσματος (Ηλεκτρονικός Πόλεμος), επιτυχής εφαρμογή EMCON εκπομπών, αεροσκάφη σε ρόλο αναγνώρισης, αεροσκάφη ναυτικής συνεργασίας, AWACS κ.ά., αποτελούν μέσα που θα σταθούν πολύτιμος αρωγός στην προσπάθεια των φίλιων δυνάμεων να συλλέξουν αξιόπιστες και έγκαιρες πληροφορίες.
Η ΑΝΤΙΒΛΗΜΑΤΙΚΗ ΚΑΙ ΑΝΤΙΑΕΡΟΠΟΡΙΚΗ ΑΜΥΝΑ ΤΟΥ ΤΟΥΡΚΙΚΟΥ ΝΑΥΤΙΚΟΥ ΕΧΕΙ ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΤΕΙ ΣΗΜΑΝΤΙΚΑ ΤΑ ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΧΡΟΝΙΑ.
Ας μη λησμονούμε ότι εκτός των πολλαπλών αξόνων επιθέσεως από εχθρικά αεροσκάφη, τα φίλια σκάφη επιφανείας καλούνται να αποκαλύψουν και να εξουδετερώσουν υποβρύχιες και θαλάσσιες απειλές ταυτόχρονα. Έντονες κορεσμένες επιθέσεις εναντίον ναυτικών μονάδων θα αποτελούν τον κανόνα παρά την εξαίρεση σε οποιοδήποτε Θέατρο Επιχειρήσεων, πόσω δε μάλλον σε αυτό του Αιγαίου. Πλέον, οι σύγχρονες αεροναυτικές επιχειρήσεις απαιτούν ισχυρές ναυτικές μονάδες, υπερσύγχρονους αισθητήρες και ραντάρ ηλεκτρονικής διάταξης φάσης (SPY-1D Aegis), δυνατότητες παροχής αεράμυνας σε βάθος (συστήματα επιφανείας-αέρος μεγάλου βεληνεκούς, μικρού βεληνεκούς, αυτόματα συστήματα CIWS, δυνατότητες ηλεκτρονικού πολέμου), καθώς και ένα άρτιο δίκτυο πληροφοριών (AWACS, C4I, ESM, συστήματα οπτικής και ηλεκτρονικής αναγνώρισης, SIGINT).
ΕΚΤΕΛΩΝΤΑΣ ΑΕΡΟΝΑΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ
Εδώ, οι φίλιες ναυτικές μονάδες καλούνται να συνεργαστούν με τις αντίστοιχες αεροπορικές για την επιτυχή προσβολή και εξουδετέρωση εχθρικών ναυτικών δυνάμεων. Η ανάθεση των στόχων σε συγκεκριμένα αεροσκάφη εντός COMAO ή σε συγκεκριμένες Μοίρες από τον ναυτικό διοικητή εξαρτάται από τα χαρακτηριστικά αυτών. Κατ’ αυτόν τον τρόπο, οι εχθρικές ναυτικές μονάδες ταξινομούνται σε μικρής, μεσαίας και μεγάλης απειλής.
Στην πρώτη κατηγορία ανήκουν όλα τα σκάφη επιφανείας, των οποίων η αεράμυνα χαρακτηρίζεται ασθενής έως ανύπαρκτη. Επί παραδείγματι, εμπορικά πλοία (με ή χωρίς φορητά αντιαεροπορικά συστήματα υπέρυθρης καθοδήγησης), ταχέα περιπολικά σκάφη με αντιαεροπορικές δυνατότητες, ασυνόδευτα πλοία και γενικά σκάφη επιφανείας ευάλωτα σε αεροπορικές προσβολές. Στη συγκεκριμένη περίπτωση, η εξουδετέρωση αυτών δεν απαιτεί εξελιγμένα stand-off βλήματα αέρος-επιφανείας, ούτε εξειδικευμένες μονάδες σε ρόλο προσβολής ναυτικών μονάδων.
Στη δεύτερη κατηγορία ανήκουν ναυτικές δυνάμεις οι οποίες διαθέτουν αξιόλογη αντιαεροπορική άμυνα σημείου και μία αλληλουχία επικαλυπτόμενων «στρωμάτων» αεράμυνας. Επί παραδείγματι, συνοδευόμενα σκάφη επιφανείας που φέρουν βλήματα επιφανείας-αέρος RIM-7M αποτελούν μεν αξιόλογη απειλή, εντούτοις λόγω των περιορισμένων δυνατοτήτων των συγκεκριμένων βλημάτων, δεν αποτελούν θανάσιμη απειλή. Ωστόσο, ένας ναυτικός σχηματισμός που τοποθετείται στρατηγικά για περιμετρική και επικαλυπτόμενη παροχή αεράμυνας, αποτελεί σοβαρή απειλή. Ανάλογα με τις απαιτήσεις και τα διαθέσιμα μέσα, ο ναυτικός διοικητής μπορεί να αναθέσει την προσβολή αυτών σε εξειδικευμένες μονάδες, όπως -στην περίπτωσή μας-στα Mirage-2000EGM/-2000BGM της 332 Μοίρας (114 Πτέρυγα Μάχης), τα οποία φέρουν AM-39 Block.2 Exocet.
ΤΑ MIRAGE 2000 EGM/ BGM ΑΠΟΤΕΛΟΥΝ ΚΡΙΣΙΜΟ ΠΟΛΛΑΠΛΑΣΙΑΣΤΗ ΙΣΧΥΟΣ.
Η τρίτη κατηγορία περιλαμβάνει ναυτικές δυνάμεις οι οποίες διαθέτουν αποτελεσματική αεράμυνα σε βάθος. Επικαλυπτόμενα «στρώματα» αεράμυνας, αεροσκάφη σε ρόλο συνοδείας, βλήματα επιφανείας-αέρος μεγάλου/μεσαίου/μικρού βεληνεκούς, αξιόλογες ECM δυνατότητες, αρκετά σκάφη επιφανείας σε μία συγκεκριμένη περιοχή, πλέοντας σε σχηματισμό. Η εξουδετέρωση αυτών απαιτεί συντονισμένες επιθέσεις κορεσμού από πολλαπλούς άξονες διείσδυσης / επιθέσεως υπό την παρουσία decoy αεροσκαφών, την ύπαρξη εξειδικευμένων stand-off βλημάτων αέρος-επιφανείας, ακριβείς και τακτικά ανανεωμένες πληροφορίες και συντονισμό με αεροσκάφη ναυτικής συνεργασίας σε ρόλο TRU (Target Report Unit : Μονάδα Αναφοράς Στόχου).
Εν συγκρίσει με σταθερούς επίγειους στόχους, οι ναυτικές μονάδες παρουσιάζουν ορισμένες ιδιαιτερότητες. Καταρχάς, ο εντοπισμός τους και η κατάδειξή τους εξαρτάται άμεσα τόσο από την SURPIC κατάσταση της θάλασσας (0-2, 2-4, 6-8 μποφόρ), όσο και από την ταχύτητά τους. Πιο απλά, η θέση των ναυτικών δυνάμεων αλλάζει σε τακτά χρονικά διαστήματα, με συνέπεια η αρχική θέση τους να μην υφίσταται, όχι μόνο τη στιγμή της απογείωσης των φίλιων αεροσκαφών, αλλά ακόμα και κατά τη φάση της εξαπόλυσης των βλημάτων αέρος-επιφανείας. Επομένως, γίνεται κατανοητό ότι η ποιότητα των πληροφοριών είναι υψίστης σημασίας παράγοντας.
Ο ναυτικός διοικητής των φίλιων ναυτικών δυνάμεων, αξιολογώντας την τακτική κατάσταση και δη την Κατάσταση Επιφανείας (SURPIC), θα αναθέσουν σε συγκεκριμένες μονάδες την αποστολή προσβολής των εχθρικών ναυτικών μονάδων. Η ανάθεση προσβολής αυτών από εξειδικευμένες Μοίρες ή όχι θα εξαρτηθεί από το μέγεθος της απειλής και τη σπουδαιότητα της αποστολής. Εάν υποθέσουμε ότι στον συγκεκριμένο θαλάσσιο χώρο θα επιχειρούν εχθρικά σκάφη επιφανείας μεγάλης απειλής και υψίστης σημασίας (φρεγάτες τύπου Oliver Hazard Perry, ΜΕΚΟ-200ΤΝ, αεροσκάφη συνοδείας κ.ά.), τότε η εξουδετέρωση αυτών ίσως απαιτήσει αποστολές τύπου COMAO, εντός των οποίων θα επιχειρούν και Mirage-2000EGM/-2000BGM.
Όποια κι αν είναι η μορφή της αποστολής (μεμονωμένη ναυτική κρούση ή επιχείρηση COMAO), η εξειδικευμένη Μοίρα χρειάζεται ακριβείς και έγκυρες πληροφορίες σχετικά με τη διάταξη, τη θέση, τον τύπο, το πλήθος, την ταχύτητα του εχθρικού ναυτικού σχηματισμού, τον Αντικειμενικό Σκοπό της αποστολής (ποιο συγκεκριμένο σκάφος επιφανείας αποτελεί στόχο), την παρουσία ή όχι εχθρικών αεροπορικών δυνάμεων στην περιοχή, τις καιρικές συνθήκες που επικρατούν, την κατάσταση της θάλασσας κ.ά.
Λόγω της μεταβαλλόμενης Κατάστασης Επιφανείας, οι αρχικές πληροφορίες σε καμία περίπτωση δεν είναι σε θέση να αποτελέσουν ασφαλές κριτήριο για την τελική θέση των παραπάνω ναυτικών δυνάμεων. Ωστόσο, παρέχουν κρίσιμα στοιχεία σχετικά με τις δυνατότητες της ναυτικής δύναμης, οι οποίες με τη σειρά τους επηρεάζουν και τη φύση της αποστολής. Στην περίπτωσή μας, ορισμένα στοιχεία που αφορούν τον στόχο θα αξιολογηθούν από τον Αξιωματικό Ηλεκτρονικού Πολέμου της Μοίρας, για τη «φόρτωση» του κατάλληλου προγράμματος αυτοπροστασίας στα αεροσκάφη, ενώ ορισμένα άλλα θα επηρεάσουν τον τρόπο εξαπόλυσης του AM-39 Block.2 Exocet.
Η ΑΝΑΧΑΙΤΗΣΗ ΒΛΗΜΑΤΩΝ EXOCET ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΜΙΑ ΑΠΛΗ ΥΠΟΘΕΣΗ. ΑΠΑΙΤΕΙ ΠΟΛΥΕΠΙΠΕΔΗ ΚΑΙ ΠΟΛΥΣΤΡΩΜΑΤΙΚΗ ΑΕΡΑΜΥΝΑ ΚΑΙ ΣΙΓΟΥΡΟ ΑΥΤΟ ΔΕΝ ΑΠΟΤΕΛΕΙ ΠΑΝΑΚΕΙΑ.
Στις TASMO επιχειρήσεις είθισται η ανανέωση των πληροφοριών να λαμβάνει χώρα ανά τακτά χρονικά διαστήματα, τουλάχιστον της τάξεως των 7-10 λεπτών. Οι νέες αναφορές είναι περιεκτικές και σύντομες σε συγκεκριμένες συχνότητες, με σκοπό την αποφυγή Spoofing/COMINT από τις εχθρικές δυνάμεις. Ο αρχηγός του φίλιου σχηματισμού καλείται να εκτελέσει κυριολεκτικά τιτάνιο έργο, καθώς θα επιχειρεί σε MAC (Minimum Altitude Capable) ύψος, υπό συνθήκες EMCON, προσπαθώντας να αντιμετωπίσει μία σειρά θεμάτων που αφορούν χαμηλοϋψείς διελεύσεις πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας (π.χ. τρικυμιώδης θάλασσα που επηρεάζει αρνητικά την αποκάλυψη των ναυτικών δυνάμεων, φαινόμενο αγωγιμότητας που προδίδει την παρουσία του εναέριου σχηματισμού στις ναυτικές μονάδες από μεγάλη απόσταση κ.ά.), ενώ ταυτόχρονα καλείται να «φιλτράρει» τις επερχόμενες πληροφορίες, οι οποίες δεν αποκλείεται να είναι αλληλοσυγκρουόμενες, σχετικά με τη νέα θέση και τη διάταξη των εχθρικών ναυτικών μονάδων.
Το έργο επιβαρύνεται ακόμα περισσότερο όταν τόσο οι φίλιες, όσο και οι εχθρικές ναυτικές δυνάμεις βρίσκονται σε απόσταση τουλάχιστον 40 ναυτικών μιλίων και όταν στην περιοχή μπορεί να επιχειρούν φίλια κι εχθρικά μαχητικά ιδίου τύπου! Ακόμα, η έλλειψη φίλιων αεροσκαφών εναέριου ανεφοδιασμού δυσχεραίνει ακόμα περισσότερο τις αεροναυτικές επιχειρήσεις στην περιοχή, καθότι τα ελληνικά μαχητικά δεν θα έχουν την πολυτέλεια χρόνου (επάρκεια καυσίμου) για πολλαπλές καταδείξεις των στόχων, σε περίπτωση που αδυνατούν να εντοπίσουν τον εχθρικό ναυτικό σχηματισμό με την πρώτη φορά. Πόσω δε μάλλον, εάν αναγκαστούν να εκτελέσουν άμυνα απέναντι σε CAP.
Από την άλλη πλευρά, λόγω εφαρμογών EMCON τακτικών, ο φίλιος εναέριος σχηματισμός, για σημαντικό μέρος της πτήσεως, δεν δύναται να έχει εικόνα της Κατάστασης Επιφάνειας από τους δικούς του αισθητήρες (π.χ. ραντάρ). Σε αυτή την περίπτωση, μπαίνει σε εφαρμογή η έννοια των συντονισμένων αεροναυτικών επιχειρήσεων. Αεροσκάφη ναυτικής συνεργασίας, ελικόπτερα του ΠΝ, (S-70B Aegean Hawk), RF-4E Phantom II της ΠΑ, συστήματα ESM των φίλιων ναυτικών μονάδων, EMB-145H AWACS κ.ά., καλούνται να παράξουν περιεκτικές, έγκαιρες και ακριβείς πληροφορίες σχετικά με τη νέα Κατάσταση Επιφανείας, οι οποίες με τη σειρά τους θα διοχετευτούν στον αρχηγό του φίλιου εναέριου σχηματισμού. Πρόκειται για μέσα σε ρόλο TRU.
Ο αρχηγός της πτήσης σε προκαθορισμένη απόσταση από τον στόχο, θα ενεργοποιήσει το radar του αεροσκάφους με σκοπό την αποκάλυψη των ναυτικών μονάδων, την ανάθεση στόχων και την εξαπόλυση των βλημάτων, στην περίπτωσή μας AM-39 Block.2 Exocet. Τα τελευταία, πετώντας ελάχιστα μέτρα πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας, έχουν τη δυνατότητα να αποκτήσουν γωνιακή απόκλιση από τον στόχο, με αποτέλεσμα-κι έχοντας υπόψη τουλάχιστον δύο αρχικούς άξονες επιθέσεως- την αύξηση των επιθέσεων κορεσμού. Σε γενικές γραμμές, η τελευταία ενημέρωση περί της Κατάστασης Επιφανείας θα πρέπει να λάβει χώρα τουλάχιστον 5-6 λεπτά πριν την εξαπόλυση των βλημάτων. Στις περισσότερες των περιπτώσεων επιδιώκεται πλήγμα κάτω από την ίσαλο γραμμή των πλοίων, το οποίο είναι συνήθως καταστροφικό, χωρίς να αποκλείεται και προσβολή των αισθητήρων της υπερκατασκευής για τη μερική εξουδετέρωση του πλοίου.
Ωστόσο, δεν αποκλείεται το ενδεχόμενο συντονισμένων αεροναυτικών επιχειρήσεων υπό την παρουσία αεροσκαφών σε ρόλο SEAD. Βάσει πάντα της ελληνικής πραγματικότητας, αεροσκάφη τύπου F-16C/-16D Block.50D Fighting Falcon ή F-16C/-16D Block.52+ Fighting Falcon ή F-16C/-16D Advanced Block.52+ Fighting Falcon είναι σε θέση να επιχειρούν ταυτόχρονα με αντίστοιχα τα Mirage-2000 της 114 Πτέρυγας Μάχης, με σκοπό τον ποιοτικό και ποσοτικό κορεσμό της επιθέσεως. Έτσι, εάν η εχθρική ναυτική δύναμη εκπέμπει ηλεκτρομαγνητικά, με σκοπό την αποκάλυψη της εναέριας απειλής, τότε θα προσβληθεί από βλήματα τύπου AGM-88B HARM. Αντίθετα, εάν εφαρμόσει EMCON τακτικές για την αποφυγή αντι-ραντάρ βλήματος, θα προσβληθεί από βλήματα τύπου AM-39 Block.2 Exocet. Όπως κι αν έχει, στις επιθετικές αεροναυτικές επιχειρήσεις επιδιώκεται ταύτιση των χρόνων αφίξεων των βλημάτων ή ταύτιση των TOF (Time of Flight) αυτών. Στη συγκεκριμένη περίπτωση, τα συστήματα εγγύς αεράμυνας των πλοίων (CIWS) δεν θα είναι σε θέση να αναχαιτίσουν το πλήθος των ταυτόχρονα επερχόμενων βλημάτων.
Όπως προαναφέραμε τον Ιανουάριο του 1997, η ΠΑ προχώρησε στην υπογραφή σύμβασης για την απόκτηση 39 βλημάτων τύπου AM-39 Block.2 Exocet της MBDA. Η συγκεκριμένη αγορά θεωρήθηκε απόρροια των «lessons learned» από την κρίση στα Ίμια, ένα χρόνο νωρίτερα. Η πιστοποίηση του βλήματος έγινε, αρχικά, στο Mirage-2000EGM στο κέντρο δοκιμών της Dassault Aviation στη Γαλλία. Το βλήμα αναπτύχθηκε, στην αρχική του μορφή, το 1974 και εισήχθη σε υπηρεσία στο Γαλλικό Ναυτικό το 1979. Δοκιμάστηκε επιτυχώς στον Πόλεμο των Φώκλαντ, ενώ στον πόλεμο Ιράν-Ιράκ, δύο βλήματα του τύπου ενός ιρακινού Mirage F-1EQ κατόρθωσαν να πλήξουν, στις 14 Μαΐου του 1987, μία αμερικανική φρεγάτα κλάσης Oliver Hazard Perry (USS “Stark”), στην οποία προκάλεσαν σοβαρές ζημιές. Διάφορα προβλήματα, κυρίως στον πυροκροτητή, οδήγησαν την κατασκευάστρια εταιρία στην ανάπτυξη μίας νέας βελτιωμένης έκδοσης, η οποία φέρει και ορισμένα τεχνολογικά χαρακτηριστικά του MM-40.
Πρόκειται για την έκδοση AM-39 Block.2 Exocet, που προμηθεύτηκε η ΠΑ. Ο πύραυλος έχει μέγιστο βεληνεκές τα 54 χιλιόμετρα περίπου, αναπτύσσει μέγιστη ταχύτητα 0,9 Μach. Οι διαστάσεις του είναι μήκος x διάμετρος x άνοιγμα πτερύγων x βάρος (4,7 μ x 0,35 μ x 1,1 μ x 1.480 λίβρες) και αποτελείται από τέσσερα τμήματα: τo τμήμα των ηλεκτρονικών συστημάτων στο εμπρόσθιο μέρος, το τμήμα της πολεμικής κεφαλής, το κυρίως τμήμα, όπου βρίσκονται τέσσερα σταθερά πτερύγια και το τμήμα της πρόωσης, όπου βρίσκονται και τέσσερα μικρότερα πτερύγια κατεύθυνσης, καθώς και η μπαταρία του βλήματος. Στο τμήμα των ηλεκτρονικών φέρεται ο ερευνητής, δηλαδή το ψηφιακό μονοπαλμικό ενεργό ραντάρ τύπου Super ADAC, το οποίο εκπέμπει στην μπάντα συχνοτήτων X, είναι ανθεκτικό σε αντίμετρα και ικανό να ξεχωρίζει σκάφη από όγκους ξηράς (clutter).
Eπιπλέον, στον ίδιο τομέα, εκτός του ερευνητή υπάρχει το αλτίμετρο του πυραύλου για την μέτρηση του ύψους πτήσης του βλήματος και δύο γυροσκόπια, υπεύθυνα για την αδρανειακή πλοήγησή του προς τον στόχο. Η πολεμική κεφαλή ζυγίζει κάτι παραπάνω από 340 λίβρες και αποτελείται από ένα χαλύβδινο κοίλο κορμό, όπου εμπεριέχεται το εκρηκτικό μίγμα. Επίσης, διαθέτει τόσο πυροσωλήνα προσέγγισης, όσο και κρούσης. Το βλήμα μπορεί να επιφέρει σοβαρό πλήγμα ή να καταστρέψει σκάφος επιφανείας εκτοπίσματος από 3.000 έως και 7.000-8.000 τόνους, αλλά και παραπάνω. Μετά την πρόσκρουση, η πολεμική κεφαλή εκρήγνυται μετά από κάποια χιλιοστά του δευτερολέπτου, έτσι ώστε το βλήμα να μπορέσει να εισέλθει εντός του πλοίου περίπου 3-5 μέτρα και να προκαλέσει μεγαλύτερη καταστροφή.
Στο αεροσκάφος Mirage-2000EGM/-2000BGM το βλήμα φέρεται από τον εκτοξευτή LM-775 και μέσω αυτού διασυνδέεται με το σύστημα MAIB-39 (Μissile Aircraft Interface Box) του αεροσκάφους. Λόγω αυτοματοποίησης της νέας έκδοσης, ο φόρτος εργασίας του χειριστή έχει μειωθεί αισθητά. Ο τελευταίος, εφόσον εισέλθει στο φάκελο εμπλοκής του πυραύλου κι εφόσον ικανοποιεί ορισμένες προϋποθέσεις αναφορικά με τη θέση του αεροσκάφους, περνά τα δεδομένα του στόχου από το radar του Mirage, μέσω του συστήματος NAS (Navigation and Attack System) και του MAIB-39 στον πύραυλο. Μετά την εντολή πυροδότησης, ο Exocet εκτελεί ελεύθερη πτώση για πέντε μέτρα περίπου (διάρκεια ενός δευτερολέπτου) και στη συνέχεια τίθεται σε λειτουργία ο προωθητικός κινητήρας (booster motor). Μετά από ελάχιστα δευτερόλεπτα ακολουθεί ο κινητήρας σταθερής ώσης (sustainer motor). Περίπου τέσσερα δευτερόλεπτα μετά την ενεργοποίηση του sustainer οπλίζει η πολεμική κεφαλή και το βλήμα ολισθαίνει σε χαμηλό ύψος (sea skimming).
Ένα από τα σημαντικότερα πλεονεκτήματα του πυραύλου είναι η δυνατότητα που παρέχει στον χειριστή να επιλέξει ορισμένα στοιχεία της πτήσης από ένα εύρος επιλογών. Έτσι, μπορεί να επιλέξει εάν η κεφαλή θα αρχίσει την αναζήτηση νωρίς ή αργά. Στην πρώτη περίπτωση αυξάνονται οι πιθανότητες έγκαιρης στοχοποίησης του στόχου, αλλά αυξάνονται και οι πιθανότητες έγκαιρου εντοπισμού του βλήματος από το πλοίο-στόχο. Στη δεύτερη, αυξάνονται οι πιθανότητες αιφνιδιασμού, ιδιαίτερα όταν έχει προγραμματιστεί ταυτόχρονη άφιξη των βλημάτων από διαφορετικές κατευθύνσεις. Ακόμα, ο χειριστής μπορεί να επιλέξει κριτήρια θέσης για τον εντοπισμό του πλοίου, να επιλέξει γωνιακή απόκλιση του βλήματος ως προς τον στόχο, να επιλέξει το μέγεθος του στόχου και την ταχύτητά του, την εκτέλεση ή όχι τερματικών ελιγμών, την εκτέλεση ελιγμού pull-up ή βύθισης προς τον στόχο κ.α. Όλα τα παραπάνω και σε συνδυασμό με την αντοχή του βλήματος σε περιβάλλον ηλεκτρομαγνητικών παρεμβολών, καθιστούν τον Exocet ένα σημαντικό ατού στα χέρια της ΠΑ.
Στο διάδρομο απογείωσης της Νέας Αγχιάλου η δραστηριότητα που βρίσκεται σε εξέλιξη δεν απέχει καθόλου από αυτή ενός πραγματικού πολέμου. Ορισμένα μαχητικά τροχοδρομούν για απογείωση ενώ άλλα βρίσκονται στη φάση της προετοιμασίας. Χειριστές και τεχνικοί βρίσκονται συνεχώς γύρω τους καθώς εργάζονται σε 24ωρη βάση για την διατήρηση της μέγιστης ετοιμότητας.
Οι αποπροσγειώσεις είναι συνεχείς και αφορούν τόσο διθέσια αεροσκάφη που πραγματοποιούν εκπαιδευτικές εξόδους με “καθαρή” διαμόρφωση όσο και πλήρως εξοπλισμένα F-16 με βλήματα AIM-120 και AIM-9. Χαρακτηριστικό στοιχείο τους το απειλητικό μαύρο γεράκι που είναι ζωγραφισμένο στην κορυφή του κάθετου σταθερού όλων των F-16C/D της Μοίρας των “Κεραυνών”.
Τα μαχητικά της 330Μ ήταν τα πρώτα Fighting Falcon που “φόρεσαν” την χαρακτηριστική τρίχρωμη παραλλαγή με τα γαλανόλευκα εθνόσημα και πέταξαν στο Αιγαίο με αποστολή την υπεράσπιση των ελληνικών ουρανών.
ΟΙ ΠΡΩΤΟΙ ΤΩΝ «ΓΕΡΑΚΙΩΝ»
Η 330 Μοίρα συγκροτήθηκε το Δεκέμβριο του 1988 και παρέλαβε τα πρώτα μαχητικά F-16 C/D Block 30 του προγράμματος Peace Xenia I στις 21 Ιανουαρίου του 1989.
Επρόκειτο για μια στιγμή – ορόσημο στην ιστορία της ΠΑ, όταν τα πρώτο F-16C με αριθμό «110» (τα τρία τελευταία ψηφία του αριθμού παραγωγής – serial number) στο κάθετο σταθερό «έπιανε» για πρώτη φορά στο διάδρομο της νέας Αγχιάλου.
Ένας αρχικός πυρήνας έξι χειριστών εκπαιδεύτηκε στις ΗΠΑ και συγκεκριμένα στην Αεροπορική Βάση Luke έδρα της 56ης FW, για να επιστρέψει το Δεκέμβριο του 1988 στην Ελλάδα και να αναλάβει την εκπαίδευση των υπολοίπων ιπταμένων που θα επάνδρωναν τη Μοίρα.
Ως γνωστόν στην 330Μ εκπαιδεύτηκαν επίσης οι τεχνικοί όλων των ειδικοτήτων ενώ στις 29 Απριλίου 1990 ολοκληρώθηκε η επιχειρησιακή αξιολόγηση από το ΑΤΑ για αποστολές αέρος-αέρος και λίγο αργότερα για αποστολές κρούσης.
Κατά τη διάρκεια του πρώτου έτους λειτουργίας τα F-16C/D της 330 Μοίρας συμπλήρωσαν συνολικά 2.500 ώρες πτήσης, ενδεικτικό του εντατικού ρυθμού της εκπαίδευσης που πραγματοποιήθηκε με απόλυτη επιτυχία προκειμένου να αυξηθεί ο αριθμός των ετοιμοπόλεμων χειριστών στο νέο τύπο. Aυτό επιβεβαιώνεται και από τη στατιστική ανάλυση που συγκεντρώνει η Αμερικάνικη Αεροπορία (USAF) με τις ώρες πτήσεων, τη διαθεσιμότητα χειριστών και το δείκτη ατυχημάτων από όλους τους χρήστες σε παγκόσμιο επίπεδο. Σχετική έκθεση της USAF φέρνει την ΠΑ στις πρώτες θέσεις από την άποψη του χρόνου αξιοποίησης του μαχητικού F-16 .
ΑΠΟΣΤΟΛΕΣ
Η 330Μ ως μια καθαρόαιμη πολεμική Μοίρα με πρωταρχική αποστολή την αναχαίτιση ειδικεύτηκε από νωρίς στο ρόλο και τις απαιτήσεις της εναέριας μάχης. Οι προσδοκίες ολόκληρης της ΠΑ ήταν ιδιαίτερα υψηλές για τα πρώτα σύγχρονα μαχητικά 3ης γενιάς που μαζί με τα Mirage-2000EGM έπρεπε να αντιμετωπίσουν στις αρχές της δεκαετίας του 90 τους ολοένα αυξανόμενους αριθμούς των F-16C/D της τουρκικής Αεροπορίας.
Τα τελευταία εκτόπισαν σταδιακά τα παλαιότερα F-5A/B Freedom Fighter και F-104S Starfighter και πλαισίωσαν τα ήδη υπάρχοντα F-4E Phantom στις συνεχιζόμενες μέχρι σήμερα παραβιάσεις του εναέριου χώρου.
Στα 29 χρόνια ζωής της η 330Μ έχει πραγματοποιήσει με απόλυτη επιτυχία χιλιάδες αναχαιτίσεις σε πραγματικές συνθήκες αποκομίζοντας πολύτιμη εμπειρία που θα ζήλευαν πολλές Μοίρες διεθνώς. Στην πορεία αυτή γαλουχήθηκε μια ολόκληρη γενιά χειριστών με εξαιρετικές ικανότητες, αρκετοί από τους οποίους στελέχωσαν αργότερα τις επόμενες Μοίρες με μαχητικά F-16 Block 50 και Block 52.
Σε πολεμική περίοδο η 330Μ θα εκτελέσει αποστολές συνοδείας και αεροπορικής υπεροχής σύμφωνα με τα ισχύοντα σχέδια του ΑΤΑ το οποίο πέραν του ότι είναι υπεύθυνο για την αεράμυνα της χώρας ασκεί και τον τακτικό έλεγχο και συντονισμό όλων των Μοιρών της ΠΑ για τη διεξαγωγή αμυντικών ή επιθετικών επιχειρήσεων εναντίον οποιουδήποτε στόχου εντός και εκτός της ελληνικής επικράτειας.
ΟΤΑΝ ΤΑ «ΓΕΡΑΚΙΑ» ΠΑΤΗΣΑΝ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ
Το 1995 Η συμμετοχή των F-16 της 330Μ στην άσκηση Νικηφόρος ήταν μια αδιαμφισβήτητη προβολή της ισχύος της ΠΑ πάνω από τη Μεγαλόνησο και προέβαλε αποφασιστικά την υλοποίηση του Ενιαίου Αμυντικού Δόγματος μεταξύ Ελλάδος – Κύπρου.
Για την ιστορία θα αναφέρουμε ότι η πρώτη αποστολή έλαβε χώρα κατά τη διάρκεια της άσκησης Νικηφόρος ’95, όταν στις 27 Σεπτεμβρίου εκείνης της χρονιάς δύο F-16C της 330Μ μετέβησαν στην Κύπρο. Τα δύο μαχητικά στα οποία επέβαιναν ο τότε διοικητής της 330Μαντισμήναρχος (Ι) Γ. Βενέτης και ο τότε σμηναγός (Ι) Γρ. Θεοχαρίδης πραγματοποίησαν μια εντυπωσιακή διέλευση πάνω από τη Λευκωσία προκαλώντας ενθουσιασμό και ρίγη συγκίνησης στους κατοίκους της. Ακολούθως προσγειώθηκαν στην αεροπορική βάση της Πάφου.
ΑΕΡΟΜΑΧΙΕΣ ΠΑΝΩ ΑΠΟ ΤΟ ΙΣΡΑΗΛ
Πιο πρόσφατα τα F-16 block 30 της 330Μ συνεργάστηκαν μαζί με την με την 107 Μοίρα της ισραηλινής Αεροπορίας (IAF) με την επωνυμία «Ιππότες με την Πορτοκαλί Ουρά», που επιχειρεί με τα F-16I Sufa, (αντίστοιχα των F-16C/D Block.52+ της ΠΑ) σε αποστολές αεροπορικής υπεροχής – συνοδείας (με πολλαπλές εναέριες εμπλοκές) καθώς και άλλα σενάρια που – και οι δύο – αεροπορικές δυνάμεις θα κληθούν πιθανόν να αντιμετωπίσουν.
Η άσκηση πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο των προγραμματισμένων διεθνών συνεκπαιδεύσεων της ΠΑ, η 330Μ «Κεραυνός» συμμετείχε με 5 μαχητικά αεροσκάφη F-16C/D Block 30 (τέσσερα μονοθέσια και ένα διθέσιο) καθώς και με κλιμάκιο 49 ανδρών διαφόρων. Τα αεροσκάφη έφτασαν με απευθείας πτήση από την Ελλάδα στην αεροπορική βάση Ovda στο νότιο Ισραήλ, ενώ οι τεχνικοί μαζί με όλο τον απαραίτητο εξοπλισμό υποστήριξης, μετέβησαν με ένα μεταφορικό αεροσκάφος C-130H της 356 Μοίρας Τακτικών Μεταφορών της ΠΑ.
Ελληνικά και ισραηλινά μαχητικά εκτέλεσαν σύνθετες ασκήσεις αέρος αέρος συνδυάζοντας εκπαίδευση σε εναέριο ανεφοδιασμό με ιπτάμενο τάνκερ της IAF, προστασία στρατηγικών θέσεων καθώς και αντιμετώπιση αιφνιδιαστικών απειλών.
ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΔΟΜΗ ΔΥΝΑΜΕΩΝ ΤΗΣ ΠΑ
Το F-16C/D Block 30 (πρόγραμμα Peace Xenia I) όχι μόνο προσέφερε στην ΠΑ το πρώτο πραγματικό μαχητικό πολλαπλών ρόλων με πρωτόγνωρες ικανότητες στην αναχαίτιση αλλά εξακολουθεί μέχρι σήμερα να προσφέρει πολύτιμες επιχειρησιακές δυνατότητες. Σήμερα παρά την αποσπασματική ενσωμάτωση βελτιώσεων (ικανότητα βολής ΑΙΜ-120 και δομική αναβάθμιση Falcon Up) η συμβολή τους στον αεροπορικό αγώνα περιορίζεται από πλήρη έλλειψη νεότερων αισθητήρων και όπλων που θα τους επέτρεπαν να αντιμετωπίσουν με αξιώσεις την αναβαθμισμένη τουρκική απειλή.
Σε συνδυασμό με την ηλικία τους η ΠΑ θα πρέπει να αποφασίσει – ίσως πολύ σύντομα – προς ποια κατεύθυνση επιθυμεί να κινηθεί, προκειμένου είτε να προχωρήσει σε κάποια μορφής αναβάθμιση, είτε να τα αφήσει στην παρούσα κατάσταση, μέχρις να αποσυρθούν από υπηρεσία ίσως κάπου στο 2020. Ενέργεια που θα είναι λανθασμένη από τη στιγμή που δεν υπάρχει κανένα ορατό σενάριο αντικατάστασης από νέο τύπο.
Συνεπώς η πιο ρεαλιστική λύση θα ήταν η αναβάθμιση τους με απάρτια των Block 50 που θα αφαιρεθούν (δλδ ραντάρ ΑΝ/APG-68 (V) 7 και υπολογιστές GAC, επιτυγχάνοντας τουλάχιστον μια εντελώς οριακή αναβάθμιση ικανότητας. Η προσθήκη τερματικού ζεύξης δεδομένων Link 16 επίσης κρίνεται απολύτως απαραίτητη σε συνδυασμό με ένα ελαφριάς μορφής πρόγραμμα εκσυγχρονισμού στα πρότυπα του CCIP Lite (νέος υπολογιστής αποστολής, έγχρωμες οθόνες CMFD, αρτηρία δεδομένων, πιστοποίηση JDAM/JSOW και κάσκα JHMCS).
Πριν από μερικούς μήνες η νέα ηγεσία της ΠΑ είχε δώσει τα πρώτα δείγματα γραφής σχετικά με τα μείζονα προβλήματα του κλάδου, αφήνοντας να εννοηθεί ότι με το πέρας ενός εξαμήνου θα αρχίσει να διαφαίνεται φως στο τούνελ.
Με το πέρας του καλοκαιριού θα έχει ολοκληρωθεί το εξάμηνο και πλέον θα δούμε εάν όντως θα έχει βρεθεί μια ρεαλιστική λύση σε ότι αφορά το γρίφο της αναβάθμισης ή της ενίσχυσης του στόλου των αεροσκαφών, σε συνδυασμό με το περιοριστικό δημοσιοοικονομικό πλαίσιο που βρίσκεται σήμερα η χώρα και κατ’ επέκταση η ΠΑ. Το εξάμηνο που βαίνει στο τέλος του ήταν μια δύσκολη περίοδος σκληρών διαπραγματεύσεων και στόχος της ΠΑ ήταν να επιτευχθεί το βέλτιστο αποτέλεσμα στον τομέα της χρηματοδότησης από την κατασκευάστρια εταιρεία, ώστε να καμφθούν οι τυχόν αντιδράσεις από την πλευρά των δανειστών για ένα πρόγραμμα τέτοιου οικονομικού μεγέθους.
Ο ΣΤΟΛΟΣ ΤΩΝ MIRAGE ΠΡΟΣΦΕΡΕΙ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΣΗΜΑΣΙΑΣ ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ.
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ – ΥΠΟΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ
Σε γενικές γραμμές τα προγράμματα της ΠΑ που βρίσκονται σε εξέλιξη σε διάφορα στάδια είναι η αναβάθμιση των F-16, τα UAV – MALE, το νέο εκπαιδευτικό αεροσκάφος σταδίου επιλογής (ΝΑΣΕ), υποπρογράμματα επαναπιστοποίησης όπλων/υλικών, εργοστασιακή συντήρηση Οπλικών Συστημάτων /Οχημάτων Υποστήριξης και Follow On Support αεροσκαφών M2000/-5, T-6 και C-130.
Στο απώτερο μέλλον και ειδικότερα μετά την διευθέτηση του ζητήματος της που στη γλώσσα των αεροπόρων σημαίνει αύξηση των διαθεσιμοτήτων, θα καταρτιστεί και σχετικό πρόγραμμα για τηναντικατάσταση των Τ–2Ε, με νέο αεροσκάφος Προκεχωρημένης και Επιχειρησιακής Εκπαίδευσης (ΝΑΠΕΕ) αν και αυτό αφορά μια ευρύτερη διάσταση του τομέα της εκπαίδευσης, με κομβικό σημείο την αναβάθμιση της 120 ΠΕΑ σε διεθνές κέντρο αεροπορικής εκπαίδευσης. Ωστόσο για να καταστεί μια τέτοια εγκατάσταση πηγή χρηματοδότησης για την ΠΑ θα πρέπει να αλλάξει ο σχετικός νόμος, ειδάλλως τα όποια έσοδα θα χάνονται στην μαύρη τρύπα του ευρύτερου δημόσιου τομέα.
ΤΑ F-4 ΑΝΑΜΕΝΕΤΑΙ ΝΑ ΑΠΟΣΥΡΘΟΥΝ ΜΕΤΑ ΤΟ 2020. ΣΗΜΕΙΩΝΕΤΑΙ, ΟΤΙ ΤΑ ΑΕΡΟΣΚΑΦΗ ΠΡΟΣΦΕΡΟΥΝ ΙΚΑΝΟΠΟΙΗΤΙΚΕΣ ΕΠΙΔΟΣΕΙΣ ΣΤΟ ΓΕΝΙΚΟΤΕΡΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟ ΤΗΣ Π.Α.
Σε ότι αφορά την αναβάθμιση των F-16 φυσικά δεν είναι ένα θέμα το οποίο άνοιξε η νέα ηγεσία της ΠΑ, αλλά η ειδοποιός διαφορά με όσα είχαν ειπωθεί στο παρελθόν είναι ο παράγοντας της ευελιξίας και του ρεαλισμού. Κοντολογίς ο νέος Α/ΓΕΑ και το επιτελείο του έχουν προβεί στις απαραίτητες ενέργειες ώστε να λάβουν άμεσα απαντήσεις για το τμηματικό κόστος της αναβάθμισης του στόλου των F-16 ώστε σε περίπτωση που εκταμιευθεί και ένα πολύ μικρότερο ποσό του συνολικού κόστους αναβάθμισης να υπάρχει η δυνατότητα εκσυγχρονισμού κάποιου block. Εκείνο λοιπόν που αναμένει η ελληνική πλευρά είναι η απάντηση για όλες τις πιθανές διαμορφώσεις για τις 4 εκδόσεις του μαχητικού που διαθέτει η ΠΑ (Block 30/50/52+/52+Advanced) με αναλυτική κοστολόγηση και διαμόρφωση προκειμένου να επιλεγεί η βέλτιστη λύση για την αύξηση της αεροπορικής ισχύος έναντι της απειλής.
Ωστόσο, υψηλά ιστάμενα πρόσωπα της ΠΑ βλέπουν φως στο τούνελ θεωρώντας ότι είναι μια αρχή, ενώ ο ευσεβής πόθος είναι σε πρώτη η φάση, η όποια λύση επιλεγεί να αφορά καταρχάς τα Block 52+. Εάν τελικά συμβεί αυτό, νομοτελειακά θα οδηγήσει στην αναβάθμιση των Block 30 από την στιγμή που θα εξασφαλισθούν τα απάρτια (ραντάρ και λοιπός ηλεκτρονικός εξοπλισμός). Όλα όμως θα εξαρτηθούν ανάλογα με τα χρήματα που θα αποδεσμεύσει το υπουργείο οικονομικών αν και σε γενικές γραμμές το θέμα της χρηματοδότησης είναι αρκετά περίπλοκο και το αρχικό ποσό επιμερίζεται στο σύνολο των ετών που θα διαρκέσει το πρόγραμμα που το πιθανότερο είναι για τουλάχιστον μια δεκαετία.
ΤΟ «ΕΡΓΑΛΕΙΟ» ΣΤΟ ΑΙΓΑΙΟ
Σχετικά με τo πρόγραμμα υποστήριξης (FOS) των αεροσκαφών Mirage 2000 EGM/BGM και –Μk5 ο διαγωνισμός κηρύχθηκε άγονος και έχουν ήδη ξεκινήσει νέες διαδικασίες ώστε το ζήτημα να επιλυθεί, από την στιγμή που τα χρήματα έχουν εκταμιευθεί. Σύμφωνα με το περιβάλλον του Α/ΓΕΑ υπάρχουν κάποια διαδικαστικά μικροπροβλήματα νομικής φύσεως, τα οποία όμως βαίνουν προς διευθέτηση και το πρόγραμμα θα τρέξει άμεσα προς υλοποίηση. Σήμερα, η κατάσταση είναι οριακή και ο στόλος των Mirage αντιμετωπίζει αρκετά προβλήματα απόρροια της μη υπογραφής FOS ύψους περί τα 110 εκατ. τα τελευταία πέντε χρόνια.
Το Μirage 2000 θεωρείται από την νέα ηγεσία της ΠΑ και τον Α/ΓΕΑ προσωπικά ως το «απαραίτητο εργαλείο» για το Αιγαίο και για το λόγο αυτό υπάρχει η πρόθεση της άμεσης έναρξης ώστε να εξασφαλισθούν τα κρίσιμα ανταλλακτικά που θα αυξήσουν τις διαθεσιμότητες. Σε ότι αφορά το βλήμα AM-39 EXOCET το ΓΕΑ βρίσκεται σε διαπραγματεύσεις με την κατασκευάστρια εταιρεία ώστε να πραγματοποιηθούν οι ανάλογες συντηρήσεις – επαναπιστοποιήσεις των βλημάτων.
Σε ότι αφορά την αναβάθμιση των 16 Mirage 2000 EGM και των 2 BGM στο πρόγραμμαυπάρχει έντονη κινητικότητα, αφού όπως έγινε γνωστό τα αεροσκάφη θα συνεχίσουν να υποστηρίζονται από την στιγμή που αποτελούν την πολύτιμη πλατφόρμα για το Exocet. Η Π.Α θέλει τον εκσυγχρονισμό των Mirage 2000 EGM/BGM ώστε να αποκτήσουν δυνατότητες εκτόξευσης των στρατηγικών όπλων SCALP EG καθώς και να αποκτήσουν εξαιρετικές δυνατότητες εναέριας μάχης όπως συμβαίνει με τα κορυφαίων δυνατοτήτων Mirage 2000-5 Mk2. Οι Γάλλοι έχουν επιστρέψει με νέες ανανεωμένες τιμές αρκετά ανταγωνιστικές και συνάμα προσιτές. Το νέο configuration που προσφέρουν θα αποτελέσει αντικείμενο επόμενου άρθρου μας.
Σε κάθε περίπτωση, η Π.Α έχει μεγάλες ανάγκες σε ειδικά όπλα ακριβείας μακρού πλήγματος, συλλογές μετατροπής βομβών γενικής χρήσης σε κατευθυνόμενα πυρομαχικά, αττρακτίδια ηλεκτρονικού πολέμου καθώς και σε αττρακτίδια σκόπευσης στόχων εδάφους.
Βήμα προς την σωστή κατεύθυνση χαρακτηρίζεται η τελική υπογραφή της σύμβασης για τη προμήθεια φρένων για τον στόλο των Mirage 2000 και Mirage 2000-5 Mk2. Πρόκειται για σημαντική εξέλιξη καθώς επιλύεται ένα χρόνιο πρόβλημα που ταλαιπωρούσε τον στόλο των γαλλικών μαχητικών των οποίων οι δυνατότητες είναι εξαιρετικά νευραλγικές για τον εθνικό αμυντικό σχεδιασμό.
Συγκεκριμένα χθες Δευτέρα 26 Ιουνίου 2017, μεταξύ του Γενικού Διευθυντού της ΓΔΑΕΕ Αντ/χου (εα) Κυρ. Κυριακίδη και του νόμιμου εκπροσώπου της εταιρείας “MILTECH HELLAS AE” κ. Κων/νου Κουτσού υπογράφτηκε συμφωνία πλαίσιο για την «Προμήθεια Εκατόν Σαράντα Τεσσάρων Τεμαχίων Υλικού HEAT Sink A/Φ Μ2000/-5. Η MILTECH HELLAS είναι μια εταιρεία η οποία έχει άριστη τεχνική γνώση και επίπεδο διαχείρισης των γαλλικών μαχητικών αφού στο παρελθόν έχει εμπλακεί στον εκσυγχρονισμό των Mirage 2000-5 Mk2 ενώ η υψηλή εγχώρια προστιθέμενη αξία εγγυάται την συμμετοχή μιας εξ ολοκλήρου ελληνικής εταιρείας. To κόστος της σύμβασης ανέρχεται στα 4,5 εκατομμύρια ευρώ.
Πρέπει να τονίσουμε πως η χθεσινή κίνηση εκ μέρους του ΥΠΕΘΑ πρέπει να συνεχιστεί και προς την κατεύθυνση της υπογραφής σύμβασης τεχνικής υποστήριξης (FOS) ώστε να διασφαλιστεί η ολοκληρωμένη τεχνική υποστήριξη που θα εξασφαλίζει την απαραίτητη αύξηση των διαθεσιμοτήτων βελτίωνοντας την σημερινή οριακή κατάσταση δίνοντας έτσι στη Π.Α τη δυνατότητα να αξιοποιεί στο έπακρο μοναδικές επιχειρησιακές ικανότητες όπως της στρατηγικής κρούσης, της εναέριας υπεροχής και της ναυτικής κρούσης.
H διατήρηση της επιχειρησιακής ετοιμότητας των ελικοπτέρων του Πολεμικού Ναυτικού αποτελεί έναν τεράστιο άθλο που επιτελούν καθημερινά οι τεχνικοί υπαξιωματικοί τηςΔιοίκησης Ελικοπτέρων Ναυτικού (ΔΕΝ). Είναι οι άνθρωποι οι οποίοι βρίσκονται μέρα και νύχτα στην πρώτη γραμμή των επιχειρήσεων. Είτε στην ξηρά είτε στη θάλασσα, χειμώνα με παγωνιά ή καλοκαίρι σε συνθήκες καύσωνα, προκειμένου να ετοιμάσουν τα S-70B6 Aegean Hawk και τα ΑΒ-212ASW για οποιαδήποτε αποστολή.
Οι πλέον δύσκολοι μήνες είναι για τους περισσότερους που υπηρετούν στη ΔΕΝ, οι μήνες που διανύουμε. Και αυτό διότι μετά από μια πιεστική περίοδο συνεχών ασκήσεων του ΠΝ στο Αιγαίο, ακολουθεί η κατακόρυφη αύξηση των απαιτήσεων για αεροδιακομηδές και αποστολές SAR. Σε συνδυασμό με θερμοκρασίες που πολλές φορές είναι πολύ πάνω του «δείκτη δυσφορίας» κατά τη διάρκεια της ημέρας, δημιουργούν ένα περιβάλλον εργασίας με απαιτήσεις «υψηλών» αντοχών.
Η χθεσινή επιτυχημένη αποστολή διάσωσης στην Κεφαλονιά ήταν ένα ακόμη παράδειγμα άρτιας χειριστικής δεινότητας του πληρώματος, οι οποίοι εκτελούν την αποστολή τους με την υποστήριξη ενός επίλεκτου συνόλου στελεχών. Αυτοί διαθέτουν κρίσιμες ειδικότητες που αφορούν την τεχνική υποστήριξη του ελικοπτέρου. Χωρίς αυτούς θα ήταν -πρακτικά- αδύνατη η εκτέλεση οποιασδήποτε αποστολής.
ΥΠΟΣΤΗΡΙΖΟΝΤΑΣ ΕΝ ΠΛΩ
Οι απαιτήσεις είναι μεγάλες ειδικά σε επιχειρήσεις από τα καταστρώματα φρεγατών του Στόλου. Εκεί15μελής ομάδα επίγειας υποστήριξης υποστηρίζει και ελέγχει σκάφος, κινητήρες και ηλεκτρονικά συστήματα πριν και μετά από κάθε πτήση.
Πολύ πριν ξεκινήσει η αποστολή, θα γίνει πλήρης επιθεώρηση από στελέχη με ειδικότητα μηχανικού και ηλεκτρολόγου. Ο μηχανικός θα ελέγξει εξονυχιστικά όλα τα τμήματα και θυρίδες προσιτότητας που αφορούν τους κινητήρες T700, τη διάταξη του κυρίως στροφείου, του ουραίου στροφείου, ηλεκτρονικά συστήματα αποστολής, συστήματα και φωτισμό πιλοτηρίου σε συνδυασμό με κωδικούς προ της απογείωσης.
Το λεγόμενο «Daily Inspection» πραγματοποιείται τυπικά κάθε 3 μέρες αλλά πρακτικά εφόσον προβλέπεται η διεξαγωγή μιας αποστολής μέσα στο επόμενο 24ωρο, όλα ελέγχονται με διεξοδικό οπτικό έλεγχο. Σημεία που χρίζουν προσοχής είναι τυχόν διαρροές λαδιών, ρωγμές σε δυναμικά μέρη (cracks) ή κάποιο σπασμένο απάρτιο προκειμένου να προληφθούν επικίνδυνες καταστάσεις στον αέρα.
Ακολούθως η διαδικασία ανεφοδιασμού γίνεται από άγημα ανεφοδιασμού με μέλη προερχόμενα από το πλήρωμα της φρεγάτας (με τη βοήθεια τεχνικού της Δ.Ε.Ν), ενώ το άγημα πυρασφάλειας βρίσκεται σε διαρκή ετοιμότητα να επέμβει. Οι απαιτήσεις για κάθε ώρα πτήσης είναι δεδομένες καθότι το Aegean Hawk αν και είναι το πλέον σύγχρονο στην κατηγορία του, παραμένει μια πολύπλοκη πτητική μηχανή, η οποία υπόκειται σε έντονες δομικές καταπονήσεις, με πανάκριβα και ευαίσθητα ηλεκτρονικά συστήματα, τα οποία εκτίθενται σε αντίξοες συνθήκες που επικρατούν στο θαλάσσιο περιβάλλον.
ΑΝΑΓΚΗ ΓΙΑ ΕΝΙΣΧΥΣΗ
Επισημαίνεται ότι η υποχρέωση για συνεχή επαγρύπνηση υπάρχει πάντοτε για το σύνολο των εμπλεκόμενων στις παραπάνω διαδικασίες (ανεξαρτήτως ειδικότητας) ώστε να ελαχιστοποιηθεί η πιθανότητα συμβάντος και ενισχύοντας έτσι τη συνολική ασφάλεια πτήσεων.
Η κρίσιμη συνδρομή του τεχνικού προσωπικού στα ελικόπτερα του Ναυτικού αξίζει πάντοτε ιδιαίτερης μνείας καθώς παρά τις δυσκολίες έχει πετύχει μέχρι σήμερα υψηλό δείκτη ασφάλειας πτήσεων.
Παρόλα αυτά είναι δεδομένες είναι οι ανάγκες σε ότι αφορά την ενίσχυση του ανθρώπινου δυναμικού, το οποίο σε αυτές τις ειδικότητες δεν θα πρέπει να λειτουργεί σε συνθήκες πίεσης για να καλύψει τον αυξημένο φόρτο εργασιών. Ο τομέας αυτός είναι πάντα κρίσιμος και για το λόγο αυτό η ηγεσία του ΠΝ θα πρέπει να κατευθύνει ενέργειες για την ενίσχυση του με κάθε δυνατό τρόπο.
